Kashtachilik 🧵

Kashtachilik — matoga ip yordamida turli naqsh va bezaklar tikish san’atidir. Bu hunar O‘zbekistonda qadimdan rivojlangan bo‘lib, milliy madaniyatning muhim qismi hisoblanadi. Kashtachilik buyumlari nafisligi, rang-barangligi va ramziy ma’nolari bilan ajralib turadi.

Kashtachilikning asosiy jihatlari:

1. Materiallar – paxta, ipak, jun iplar, turli rangdagi matolar.

2. Texnika – qo‘lda tikish, turli chok usullari (ilma, bosma, zanjir chok va boshqalar).

3. Naqshlar – o‘simliksimon, geometrik va ramziy bezaklar (masalan quyosh, gul, hayot daraxti).

4. Mahsulotlar – so‘zana, ro‘mol, yostiq jildi, devor bezaklari, kiyimlar.

O‘zbek kashtachiligi ayniqsa Bukhara, Samarkand, Shahrisabz va Tashkent hududlarida rivojlangan. Har bir hududning o‘ziga xos naqsh va uslubi mavjud.

Masalan:

• Buxoro kashtachiligi – mayda va murakkab naqshlari bilan mashhur

• Shahrisabz kashtachiligi – yirik va rang-barang gullari bilan tanilgan 🌸

Mart 23, 2026

Zardoʻzlik ✨

Zardoʻzlik — kiyim va matolarga oltin, kumush iplar yoki boshqa qimmatbaho metall iplar bilan naqsh, bezak va tasvirlar tushirish san’atidir. Bu hunar O‘zbekistonda asrlar davomida rivojlangan bo‘lib, milliy kiyimlar, shaytonlar, to‘y liboslari, dasturxon va ibodat matolarini bezashda keng qo‘llaniladi.

Zardoʻzlikning asosiy jihatlari:

1. Materiallar – oltin, kumush iplar, ipak iplar, ba’zan qimmatbaho toshlar.

2. Texnika – iplarni matoga tikish, naqshlarni chizish va oltin yoki kumush bilan bezash.

3. Mahsulotlar – milliy liboslar (chapan, atlas, adras), kelin liboslari, sajda gilamchalar, dasturxonlar, to‘y kiyimlari.

4. Natija – kiyim va matolar nafaqat chiroyli, balki qadriyat va estetik ahamiyatga ega bo‘ladi.

O‘zbekistonda zardoʻzlik san’ati ayniqsa Bukhara, Samarkand va Tashkent shaharlarida rivojlangan. Bu shaharlarning ustalari nafis naqshlar va an’anaviy uslublar bilan mashhurdir.

Mart 13, 2026

Kandakorlik 🛠️

Kandakorlik — metall buyumlar ustiga naqsh, rasm yoki bezak tushirish san’ati hisoblanadi. Bu hunar asosan misgarlik, mis va kumush buyumlarni bezash jarayonida ishlatiladi. Kandakorlikda buyum yuzasiga maxsus asboblar yordamida chizish, bosish, chizib o‘yib bezash kabi usullar qo‘llaniladi.

Kandakorlikning asosiy jihatlari:

1. Materiallar – mis, bronza, kumush, ba’zan oltin.

2. Asboblar – maxsus kaltaklar, chizg‘ichlar, o‘ymakorlik asboblari.

3. Texnika – naqsh tushirish, relief yaratish, gravirovka qilish.

4. Natija – buyumlar nafaqat foydali, balki bezak sifatida ham qadrlanadi.

O‘zbekistonda kandakorlik qadimdan rivojlangan va ayniqsa Bukhara, Samarkand va Kokand shaharlarida mashhur. Mis, kumush va bronza buyumlar ustidagi nafis naqshlar ushbu shaharlarning hunarmandchilik an’anasini dunyoga tanitadi.

Mart 13, 2026

Misgarlik

Misgarlik — misdan turli idishlar va ro‘zg‘or buyumlari tayyorlash hunaridir. Misgarlar lagan, choynak, kosa, ko‘za, qozon va boshqa buyumlarni yasaydilar. Tayyor buyumlar ustiga maxsus asboblar yordamida nafis naqshlar tushiriladi. Bu jarayon kandakorlik deb ataladi. Mis buyumlar mustahkam va uzoq vaqt xizmat qilishi bilan qadrlanadi. O‘zbekistonda ayniqsa Bukhara va Kokand shaharlari misgarlik buyumlari bilan mashhur.

Mart 13, 2026

Zargarlik 💍

Zargarlik — oltin, kumush va qimmatbaho toshlardan turli bezak buyumlari tayyorlash san’atidir. Bu hunar O‘zbekistonda juda qadimdan rivojlangan bo‘lib, ustalar nozik naqshlar va milliy uslublar bilan mashhur taqinchoqlar yaratganlar. Zargarlar uzuk, sirg‘a, bilaguzuk, marjon, tumor va boshqa bezak buyumlarini tayyorlaydilar. Ko‘pincha bu buyumlar qimmatbaho toshlar bilan bezatiladi. Zargarlik buyumlari nafaqat bezak sifatida, balki ayrim hollarda marosimlarda va milliy kiyimlarni to‘ldirish uchun ham ishlatiladi. Masalan, Bukhara va Khiva zargarlik san’ati bilan qadimdan mashhur hisoblanadi.

Mart 12, 2026

Yog‘och o‘ymakorligi

Yog‘och o‘ymakorligi — yog‘ochni kesish, o‘yish va bezash orqali turli buyumlar tayyorlash hunari. Bu kasb egalari yog‘ochdan eshik, ustun, sandiq, mebel va bezak buyumlari yasaydi. Ustalar maxsus asboblar yordamida yog‘och yuzasiga murakkab naqshlar o‘yib tushiradi. Yog‘och o‘ymakorligi ko‘pincha tarixiy binolarni, masjidlarni va uylarning ichki qismini bezashda ishlatiladi. Bu hunar katta sabr, diqqat va badiiy did talab qiladi.

Mart 11, 2026

Kulolchilik

Kulolchilik mahsulotlari tayyorlanadi. Loy qancha koʻp pishitilsa, sopolning sifati shuncha yaxshi boʻladi. Kulolchilikda asosiy qurol kulollik charxi, usta unda idishlar tayyorlaydi va ularga shakl beradi. Tayyorlangan idishlar quritilib, xumdonda qizdiriladi. Idishlarning turlariga koʻra, xumdonlar ham turlicha (katta-kichik) boʻlishi mumkin. Sirlanadigan idishlar sirlanganidan soʻng yana bir bor xumdonda qizdiriladi. Odatda, kulollar maʼlum idishlar ishlab chiqarishga boʻyicha ixtisoslashgan boʻladilar (masalan kosagar, koʻzagar, koshinpaz, tandirchi va boshqalar).

Mart 10, 2026

Mausoleum of Pahlavon Mahmud

Pahlavon Mahmud maqbarasi asosan XIV-asrda kichik go‘rxona shaklida qurilgan bo‘lib unda o‘z davrining katta “Piri” - Pahlavon Mahmud (1247-1326) jasadi ko‘milgan. Maqbara vaqt o‘tishi bilan ko‘pgina   xuk mdorlar tomonidan aziz sanalib obod qilingan.Tarixiy manbalarda maqbaraga Amir Temur tomonidan eshik o‘rnatilgani yoziladi. Maqbara ichida Abulg‘ozixon, Anushaxon va Arangxonlarning qabri borligi ular xukmdorlik qilgan davrlarida ham shoir qabri obod bo‘lganligidan dalolat beradi.1701-1702 yillarda Xiva xoni  Shoniyozxon maqbarani yangidan quradi, bu davrdan bizga maqbaraga kiraverishdagi eshik yodgor qolgan. Eshikdagi yozuvlardan shu narsa ma’lum bo‘ladiki, unda qur’on oyati, hadis va she’riy tarixlar bitilgan, turunch, madohil va boshqa islimiy gullar bilan bezatilgan. Hozirgi maqbara Muhammad Rahimxon-I (1806-1825 ) tomonidan 1810  yilda Qo‘ng‘irot shahriga qilingan muvaffaqiyatli yurishdan so‘ng  qurila boshlagan va uning o‘g‘li Ollaqulixon davrida qurib bitkazilgan. Maqbara 3 ta qismdan iborat. Qabrxona, Xonaqo va Yo‘lak. Manzili: Xiva shahri, “Ichan-qal’a” MFY, Pahlavon Maxmud   ko‘chasi

Mart 02, 2026

Muhammad Aminxon madrasasi va minorasi.

Xiva shahrida 64 ta madrasa mavjud bo‘lib, shular ichida eng yirigi va chiroylisi Xiva xoni Muhammad Aminxon tomonidan qurilgan madrasa hisoblanadi. Madrasa Ichan qal’aning g‘arbiy qismida joylashgan bo‘lib, shaharning bosh darvozasi Ota darvozadan kirib kelganda, o‘ng tomonda joylashgan. Bu me’morchilik obidasi o‘z davriga xos uslubda eng katta va hashamatli qilib qurilgan. Madrasa pishiq g‘ishtdan qurilib, uning devorlarini qalinligi 1,5 metrga yetadi. Madrasa 2 qavatli, 130 hujradan iborat bo‘lib, tarixiy ma’lumotlarga asosan unda bir vaqtning o‘zida 260 nafar talaba tahsil olgan. Madrasa me’moriy jihatdan boshqa shu kabi binolarga o‘xshash, bino simmetrik tarzda, ikki qavatli qilib qurilgan, tarhi to‘g‘ri burchakli, hovlili. Peshtoqning ikki yoniga an’anaviy guldasta-minoralar ishlangan. Bosh tarzini besh gumbazli miyonsaroy, masjid, darsxona va qo‘shimcha xonalar egallagan. Hovlining ikki yonida kichik peshtoqlar bor. Birinchi qavatdagi hujralar yotoqxona va yordamchi xonalar sifatida xizmat qiladi, ikkinchi qavatdagi ravoqli peshayvon binoga fayz bag‘ishlagan. Ichkari hovlida to‘rtta kichik peshtoqlar ham mavjud bo‘lib, ularda “suls” xatlari bitilgan koshinlar, bezaklar ham mavjud.

Manzili: Xiva shahri, “Ichan-qal’a” MFY, Polvon Qori ko‘chasiyu

Mart 02, 2026

Sherg‘ozixon madrasasi.

Azaldan ilm-fan bilan shug‘ullanishni o‘zlariga kasb qilib olgan xorazmliklar XVIII  asr boshida markaz Xiva shahrida yana bir Akademiyani tashkil etishni maqsad qilgan edilar. 1720 yilda Xiva hukmdori Sherg‘oziy Muhammad Bahodirxon tomonidan qurilgan bu madrasa «Maskani fozilon»-Olimlar uyi deb nom oldi.  «Maskani fozilon» Markaziy Osiyo va uning atrofidagi mamlakatlardan kelgan talabalarga ta’lim berdi. Bu madrasada zamonasining buyuk allomalari faoliyat yurgizdilar. Tarixiy manbalarning ma’lumot berishicha, XIX asr oxirida unda Muhammad Ya’qub oxund eshon, Husain  oxund eshon, Muhammad Raf’i oxund eshon, Ortuq oxund eshon kabi   mudarris olimlar bo‘lg‘usi fan yetakchilariga saboq berganlar, kutubxonachi, sartarosh,  farrosh va  suvchi lavozimidagi kishilar  talabalarning xizmatida bo‘lgan.

Manzili: Xiva shahri, “Ichan-qal’a” MFY, Pahlavon  Mahmud ko‘chasi

Mart 02, 2026

Muhammad Rahimxon madrasasi.

Xivadagi eng kattalaridan biri bo‘lgan Muhammad Rahimxon II madrasasi xonlar qarorgohi Ko‘hna ark darvozasiga qaratib qurilgan. Ko‘hna ark darvozasi qarshisidagi madrasa Sayid Muhammad Rahimxon II ning farmoniga binoan 1871 yilda boshlanib, 1876 yil oxirida ishga tushirilgan. Madrasa o‘zining kengligi, serviqorligi bilan boshqa madrasalardan ajralib turadi. An’anaviy usulda qurilgan bu to‘rtburchak rejali, burchaklari guldastali  madrasa arxitekturasida talabalarning yashash xonalari qo‘shimcha bo‘lim bilan ta’minlanib, mukammallashtirilgan. Madrasada yozgi va qishgi masjidlar, darsxona, kutubxona va talabalar yotoqxonasi bo‘lgan 76 hujra bor.

Manzili: Xiva shahri, “Ichan-qal’a” MFY, Abdulla Boltaev ko‘chasi.

Mart 02, 2026

Ko‘hna ark saroyi

Ko‘hna ark saroyi – Xivaning qadimiy qal’asi bo‘lib, Ichan-qal’adagi xon saroylaridan biridir. Qal’aning paydo bo‘lish tarixi Xiva shahri tarixi bilan chambarchas bog‘likdir. Ayrim tarixiy manbalarda qal’a va shahar qurilishi bir paytda boshlangan deb ko‘rsatilgan. Biroq Ark hududida hozir faqat XIX asrga oid bir necha bino saqlanib qolgan. Arkda xon va amaldorlarning uy joylari, davlat idoralari bilan bir qatorda ko‘rinishxona (salomxona, arzxona), zarbxona, yozgi va qishgi masjid, haram, aslahaxona, o‘q-dori tayyorlanadigan ustaxona, omborxona, oshxona, otxona, zindon va qo‘chqor urushtiradigan maxsus maydon ham bo‘lgan. Ko‘hna ark atamasi shaharda 1832-1838-yillarda yana shunday bir saroy Toshhovli bunyod etilgach qo‘llanila boshlangan. U qurilishi va tuzilishiga ko‘ra shahar ichidagi shaharni eslatadi. Bir tomoni Ichan qal’a devori va boshqa tomonlari maxsus devorlar bilan o‘rab olingan. Arkka faqat bitta yo‘ldan sharqiy darvozadan kiriladi. Uning hududi 1 gektardan ziyodroq maydonni egallab, to‘rtburchak shaklda (123x93 metr) qurilgan bo‘lib, baland qalin devor bilan o‘ralgan. Ko‘hna ark katta-kichik to‘rtta hovlidan tashkil topgan. Ko‘hna Arkning g‘arbiy qismidagi Oq Shayx bobo ko‘shki, rivoyatlarga ko‘ra, XIV asrda yashab o‘tgan Shayx Muxtor Valining qadamjosi bo‘lgan. Aytishlaricha, bu ko‘shkda oq yaktak kiygan mo‘ysafid chol yashagan ekan. Shuning uchun bu tepalik Oq Shayx bobo nomi bilan atalgan ekan. Aslida, bu tepalik  xon saroyining kuzatuv joyi bo‘lib, undan shahar atrofi yaqqol ko‘rinib turadi. Manzili: Xiva shahri, “Ichan-qal’a” MFY, A.Boltayev ko‘chasi

Fevral 27, 2026

Naqshbandiya tariqati muzeyi

Naqshbandiya tariqati muzeyi — mashhur avliyo va tasavvuf piri Bahouddin Naqshband hayoti va Naqshbandiya tariqati tarixi bilan bog‘liq muhim madaniy-ma’naviy maskan. Muzey Bahouddin Naqshband (1318–1389) nomi bilan bog‘liq bo‘lgan qadamjoda — Buxoro yaqinidagi qadimiy maqbara majmuasi hududida joylashgan. U Naqshbandiya tariqatining asoschisi bo‘lib, butun islom olamida katta ehtiromga sazovor shaxsdir. Muzeyda Bahouddin Naqshbandning hayoti, ta’limoti, tariqat tamoyillari, muridlar zanjiri (silsilasi) va boshqa mashhur naqshbandiy shayxlar haqida ma’lumotlar jamlangan. Shuningdek, qo‘lyozmalar, eski tasbehlar, diniy adabiyotlar va tariqatga oid eksponatlar namoyish etilgan. Majmua ichida maqbara, ziyoratgoh, masjid, ayvonli hovli va eski sardoba mavjud. Bu yer — nafaqat tarixiy obida, balki muqaddas ziyorat maskani sifatida ham e’tiborlidir. Naqshbandiya tariqati muzeyi — tasavvuf ruhiyati va ma’naviy merosni chuqur aks ettiruvchi muqaddas maskan. Manzili: Buxoro shahri, Qasri Orifon qishlog’i.

Fevral 27, 2026

Magoki Attor masjidi

Mag‘oki Attor masjidi — Buxorodagi eng qadimiy masjidlardan biri, islomgacha bo‘lgan davr izlarini ham saqlagan noyob me’moriy yodgorlik. Bu masjid dastlab VIII asrda, islom dini Buxoroga kirib kelgan ilk davrlarda qurilgan. Hozirgi ko‘rinishi esa XII–XVI asrlarda qayta tiklangan. “Mag‘oki” so‘zi “chuqurlikda joylashgan” degan ma’noni anglatadi, chunki masjid zamonaviy yer sathidan ancha pastda joylashgan. Me’moriy bezaklarida koshinkorlik kamroq bo‘lsa-da, g‘isht terish uslubi, ganch naqshlar va peshtoq bezaklari yuksak hunarmandlik namunasi hisoblanadi. Mag‘oki Attor masjidi — Buxoro tarixining eng chuqur ildizlariga oid nodir va muqaddas obida. Hozirgi kunda biyennale – xalqaro zamonaviy san’at festivali doirasida “Buxoro tarixidan” nomli ko’rgazma namoyish etilmoqda.

Manzili: Buxoro shahri, Mehtar Anbar koʻchasi

Fevral 27, 2026

Tasviriy san’at muzeyi

Bino 1912 yilda pishiq g’ishtdan qurilgan bo’lib, muzey ekspozitsiyalaridan taniqli rassom va haykaltaroshlarning san’at asarlari o’rin olgan. Kurzin, Benkov, Kashina, Tansiqboyev, Yenikeyev kabi mashhur rassomlarning asarlari o’rin olga. Hozirgi kunda biyennale – xalqaro zamonaviy san’at festivali doirasida “Yaralangan qalblarga malham” nomli ko’rgazma namoyish etilmoqda.

Manzili: Buxoro shahri, B.Naqshband shoh koʻchasi

Fevral 27, 2026